Krótka odpowiedź: ząb najczęściej ciemnieje przez głęboką próchnicę, obumarcie miazgi po urazie (często bez bólu), kamień i odsłonięte szyjki przy dziąśle, stare wypełnienia amalgamatowe lub korony z metalem, przebarwienie po leczeniu kanałowym albo palenie i kawę. Ciemnienie jednego zęba zawsze warto pokazać dentyście, nawet jeśli nie boli. Leczenie zależy od przyczyny: czyszczenie, wybielanie, leczenie kanałowe z wybielaniem wewnętrznym, licówka lub korona.
Dwa rodzaje przebarwień
- Wewnętrzne dotyczą wnętrza zęba, czyli zębiny. Przyczyną są np. obumarcie miazgi, uraz, leczenie kanałowe.
- Zewnętrzne dotyczą powierzchni szkliwa. Powodują je np. palenie, kawa, herbata, kamień.
Dlaczego ząb robi się czarny
1. Próchnica i utrata tkanki
Zaawansowana próchnica to jedna z najczęstszych przyczyn. Gdy postępuje, ząb może tracić żywotność i przybierać ciemnobrązowy lub czarny kolor. U wielu osób, które zgłaszają „czarny ząb”, w badaniu wychodzą głębokie, niezauważone wcześniej ubytki.
2. Obumarcie zęba po urazie
Po uderzeniu w ząb może uszkodzić się nerw. Ząb stopniowo traci żywotność i zmienia kolor na szary lub ciemny. Często nie boli, dlatego długo bywa niezauważony.
3. Ciemna linia przy dziąśle
Jeśli ciemnienie widać głównie przy linii dziąsła, zwykle chodzi o kamień, recesję dziąsła albo stare wypełnienia i korony na metalowej podbudowie. Przy recesji odsłania się ciemniejsza powierzchnia korzenia, a metal w starej koronie daje szary cień przy dziąśle. To wymaga oceny także ze względu na zdrowie dziąseł. Zobacz cofające się dziąsła.
4. Przebarwienie po leczeniu kanałowym
Ząb po leczeniu kanałowym nie jest już żywy i z czasem może ściemnieć od środka. Często pomaga wybielanie wewnętrzne lub korona.
5. Palenie, kawa i barwiące potrawy
Długotrwałe palenie i częste picie kawy czy herbaty przebarwiają szkliwo. Zwykle dotyczy to wielu zębów naraz. Jeśli ciemnieje tylko jeden ząb, przyczyna jest raczej wewnętrzna.
6. Stare wypełnienia
Wypełnienia amalgamatowe z czasem utleniają się i ciemnieją. Pod nieszczelnym wypełnieniem może też rozwijać się próchnica.
Czy ząb może ściemnieć bez bólu?
Tak, i to dość często. Najczęściej chodzi o martwy ząb: nerw już obumarł, więc ząb nie boli, ale stopniowo szarzeje. Bezboleśnie ciemnieją też zęby z kamieniem lub przy recesji dziąsła.
| Przyczyna | Czy boli? | Leczenie |
|---|---|---|
| martwy ząb po urazie | zwykle nie | leczenie kanałowe, wybielanie wewnętrzne, korona |
| kamień i osad | nie | profesjonalne czyszczenie |
| recesja dziąsła | czasem nadwrażliwość | leczenie dziąseł, bonding, przeszczep dziąsła |
| stare wypełnienie | zwykle nie | wymiana wypełnienia |
| głęboka próchnica | nie zawsze | leczenie zachowawcze lub kanałowe |
Jeśli ząb jest tak zniszczony, że nie da się go uratować koroną, pozostaje usunięcie i uzupełnienie luki, np. implantem. Zobacz kiedy potrzebny jest implant.
Leczenie ciemnych zębów
- Profesjonalne czyszczenie przy kamieniu, płytce i osadzie. Często wystarcza przy ciemnej linii przy dziąśle. Zobacz skaling czy higienizacja.
- Wybielanie przy przebarwieniach zewnętrznych od kawy, herbaty i papierosów. Przy przebarwieniu od środka samo wybielanie zwykle nie wystarcza.
- Leczenie kanałowe przy martwicy miazgi, zakażeniu lub uszkodzeniu nerwu po urazie, a potem wybielanie wewnętrzne, które rozjaśnia ząb od środka.
- Licówki lub korony przy dużych przebarwieniach albo dużej utracie tkanki, zwłaszcza na zębach przednich. Zobacz korony zębowe przed i po.
Co jeśli nie leczyć ciemnego zęba?
- zakażenie może szerzyć się na kość,
- rośnie ryzyko utraty zęba,
- może pojawić się przewlekły nieświeży oddech,
- problem estetyczny się pogłębia.
Pilnie zgłoś się do dentysty, jeśli ząb nagle ściemniał, pojawił się obrzęk lub nieprzyjemny smak, ząb się rusza albo dziąsło wokół niego jest tkliwe. Zobacz ropień zęba.
Jak zapobiegać ciemnieniu zębów
- szczotkuj zęby co najmniej dwa razy dziennie pastą z fluorem,
- codziennie nitkuj,
- płucz usta wodą po kawie, herbacie i winie,
- nie pal,
- ograniczaj cukier,
- chodź na przegląd co pół roku.
Najczęstsze pytania
Jak szybko ząb ciemnieje? Zwykle tygodniami lub miesiącami, przy powolnym obumieraniu miazgi lub postępującej próchnicy. Po urazie lub przy ciężkim zakażeniu może to nastąpić szybciej.
Czy pęknięty ząb może ściemnieć? Tak. Przez pęknięcie wnikają bakterie i barwniki, co może prowadzić do próchnicy i przebarwienia. Pęknięty ząb pokaż dentyście.
