Krótka odpowiedź: dziąsła cofają się najczęściej przez chorobę przyzębia, zbyt mocne szczotkowanie twardą szczoteczką, genetycznie cienkie dziąsło, palenie i zgrzytanie zębami. Objawy to „dłuższe” zęby, nadwrażliwość, widoczne szyjki i korzenie oraz ubytki przy linii dziąsła. Recesji zwykle nie da się cofnąć samą higieną, ale można ją zatrzymać. Gdy dziąsła brakuje dużo, lekarz może pokryć korzeń przeszczepem tkanki miękkiej.
Czym jest recesja dziąseł
To przesunięcie brzegu dziąsła w stronę korzenia, przez co odsłania się powierzchnia korzenia. Często zaczyna się od płytki: nieusuwana płytka twardnieje w kamień, wywołuje zapalenie, a zapalenie niszczy tkanki podtrzymujące ząb. Recesja może jednak pojawić się także przy zdrowych dziąsłach, np. przez zbyt mocne szczotkowanie.
Przyczyny cofania się dziąseł
| Przyczyna | Szczegóły |
|---|---|
| Słaba higiena | kamień przez niedokładne szczotkowanie i brak nitkowania |
| Zbyt mocne szczotkowanie | szorowanie twardą szczoteczką |
| Choroba przyzębia | zakażenie bakteryjne niszczące tkanki wokół zęba |
| Choroby ogólne i hormony | cukrzyca, zmiany hormonalne w ciąży i menopauzie |
| Genetyka | cienkie dziąsło i cienka kość odziedziczone po rodzicach |
| Palenie | wyraźnie zwiększa ryzyko, im więcej papierosów, tym gorzej |
| Zgrzytanie zębami | nadmierne siły działające na tkanki przyzębia |
Do tego dochodzą: krzywo ustawione zęby, przyczepy wędzidełek blisko brzegu dziąsła, kolczyki w wardze i języku, a czasem leczenie ortodontyczne przy cienkiej kości.
Recesja bez choroby dziąseł
Tak, zdarza się. Przyczyną bywa zła technika szczotkowania, cienki biotyp dziąsła, wady zgryzu lub zgrzytanie zębami.
Objawy
- zęby wyglądają na dłuższe,
- nadwrażliwość, zobacz nadwrażliwość zębów,
- widoczne korzenie i szyjki zębów,
- wcięcia lub ubytki przy linii dziąsła,
- krwawiące lub obrzęknięte dziąsła,
- nieświeży oddech lub nieprzyjemny smak,
- przy zaawansowanej paradontozie ból przy żuciu i rozchwianie zębów.
Stadia recesji
Opisowo recesję dzieli się zwykle na:
- wczesną: niewielkie odsłonięcie szyjki, lekka nadwrażliwość, często przy jednym lub kilku zębach,
- umiarkowaną: wyraźnie widoczny korzeń, większa nadwrażliwość, często współistnieje z paradontozą w stadium II,
- zaawansowaną: duże odsłonięcie korzeni, utrata kości, rozchwianie zębów.
Lekarze używają też klasyfikacji Cairo, która opisuje utratę przyczepu na powierzchniach międzyzębowych:
- RT1: brak utraty przyczepu między zębami; dobre rokowanie co do pełnego pokrycia korzenia,
- RT2: utrata przyczepu między zębami mniejsza lub równa tej po stronie wargowej,
- RT3: utrata przyczepu między zębami większa niż po stronie wargowej; pełne pokrycie korzenia zwykle nie jest możliwe.
Recesja związana z chorobą przyzębia przechodzi przez etapy opisane w tekstach zapalenie dziąseł i stadia paradontozy.
Czy recesję da się zatrzymać lub cofnąć?
Zatrzymać zwykle tak, jeśli usunie się przyczynę: wyleczy zapalenie, zmieni technikę szczotkowania, zacznie nosić szynę przy zgrzytaniu. Utracone dziąsło samo nie odrośnie. Pokryć odsłonięty korzeń można zabiegiem chirurgicznym, a najlepsze efekty daje on we wczesnych stadiach (RT1).
Leczenie bez zabiegu chirurgicznego
- lepsza higiena: miękka szczoteczka, delikatne ruchy, nitkowanie, pasty i płukanki ograniczające płytkę,
- profesjonalne czyszczenie i skaling, zobacz głębokie czyszczenie zębów,
- leki: antybiotyki lub środki przeciwzapalne w razie potrzeby,
- bonding szyjek przy nadwrażliwości i ubytkach przydziąsłowych.
Leczenie chirurgiczne
- przeszczep tkanki łącznej: najczęściej pobranej z podniebienia; najskuteczniej pokrywa odsłonięte korzenie zębów przednich,
- wolny przeszczep dziąsła: zwiększa ilość zrogowaciałego dziąsła tam, gdzie go brakuje,
- przeszczep uszypułowany: tkanka przesuwana z sąsiedztwa,
- sterowana regeneracja tkanek: membrana między zębem a dziąsłem wspiera odbudowę,
- technika tunelowa i techniki małoinwazyjne, np. technika „pinhole”, w której dziąsło przesuwa się przez niewielkie otwory.
Jak wygląda gojenie: przeszczep dziąsła tydzień po zabiegu i czy zabieg na dziąsłach boli.
Jak zapobiegać
- szczotkuj dwa razy dziennie miękką szczoteczką, delikatnymi ruchami okrężnymi, bez szorowania,
- codziennie nitkuj,
- rzuć palenie,
- przy zgrzytaniu noś szynę na noc,
- dbaj o dietę z wapniem i witaminami C i D,
- lecz chorobę dziąseł,
- chodź na kontrole co najmniej co 6 miesięcy.
Recesja wokół koron i implantów może odsłonić ich brzegi, co psuje estetykę. Zobacz czarny ząb: przyczyny.
