Krótka odpowiedź: korona zębowa to uzupełnienie stałe, czyli przyklejone na stałe do zęba, ale nie dożywotnie. Zwykle służy 10–15 lat, a przy dobrej opiece dłużej. Ile dokładnie, zależy od materiału, miejsca w łuku, higieny, zgryzu i stanu zęba pod koroną. Z czasem koronę może trzeba wymienić z powodu próchnicy pod nią, pęknięcia, problemów z dziąsłem lub względów estetycznych.
Czym jest korona
Korona przywraca funkcję i wygląd zęba, który stracił dużo własnej struktury. Stosuje się ją, gdy ubytek jest za duży na zwykłe wypełnienie.
Czy korona jest na zawsze?
Nie do końca. Korona jest trwała, ale ząb pod nią może się zmieniać: może pojawić się próchnica, pęknięcie lub problem z dziąsłem. Dlatego jak każda odbudowa korona ma ograniczoną żywotność. Regularne kontrole i dokładna higiena wyraźnie ją wydłużają.
Ile wytrzymuje korona
Na zębach przednich
Zęby przednie przenoszą mniejsze siły niż boczne, więc korony z przodu mają z tego powodu przewagę. Ze względów estetycznych zwykle wybiera się tu cyrkon lub e.max. Trwałość skracają:
- zgrzytanie zębami (bruksizm),
- obgryzanie paznokci,
- słaba higiena,
- niewłaściwy materiał,
- rozgryzanie orzechów w łupinach,
- otwieranie opakowań zębami.
Na zębach bocznych
Trzonowce przenoszą największe siły żucia i zgrzytania. Trwałość zależy tu mocno od materiału i od tego, jak dokładnie czyścisz tylne zęby. Na życie korony wpływają:
- stan zęba pod koroną,
- niedokładne szczotkowanie zębów tylnych,
- jedzenie bardzo twardych pokarmów,
- źle dobrany materiał.
Rodzaje koron i ich trwałość
Korony cyrkonowe
Cyrkon dobrze tolerują tkanki, a jego wytrzymałość pozwala stosować go na zęby przednie i boczne. Ma ciekawą właściwość: pod naciskiem w strukturze materiału zachodzi przemiana, która hamuje rozwój mikropęknięć. Do tego dobrze znosi zmiany temperatury. Więcej: jak długo wytrzymują korony cyrkonowe.
Korony metalowo-ceramiczne
Są odporne na ścieranie i siły zgryzu, ale metalowa podbudowa ogranicza przepuszczanie światła, a przy cofniętym dziąśle może prześwitywać. Najczęstszym powikłaniem jest odpryśnięcie porcelany. Dlatego powstały mocne korony pełnoceramiczne, bardziej estetyczne i biozgodne.
Korony e.max
Wykonane z dwukrzemianu litu, przezierne i bez metalu, więc przy recesji dziąsła nie dają ciemnej obwódki. Można je wykonać cieńsze niż cyrkon, co oznacza mniej szlifowania. Są trwałe, ale bardziej kruche niż cyrkon, dlatego przy dużym obciążeniu lekarz może zaproponować inny materiał.
Porównanie materiałów: korony cyrkonowe czy e.max.
Co wpływa na trwałość korony
- Higiena. Płytka przy brzegu korony prowadzi do próchnicy wtórnej i nieszczelności.
- Zgrzytanie i zaciskanie zębów, zwłaszcza w nocy, zwiększa ryzyko pęknięć.
- Dieta. Cukier i kwaśne napoje sprzyjają próchnicy zęba pod koroną.
- Wiek i choroby ogólne. Mniejsze wydzielanie śliny i niektóre choroby pogarszają rokowanie.
- Materiał i jego jakość.
- Przygotowanie zęba i osadzenie korony. Zły brzeg oznacza nieszczelność. Zobacz szlifowanie zęba pod koronę.
- Doświadczenie lekarza, który ocenia, czy ząb i tkanki wokół nadają się pod koronę.
- Leczenie kanałowe. Zęby po leczeniu kanałowym są bardziej kruche.
- Ilość śliny. Suchość w ustach sprzyja próchnicy korzenia. Zobacz płyn do płukania na suchość w ustach.
Jak dbać o korony
- Przy nadwrażliwości po zabiegu używaj pasty do zębów wrażliwych, potem możesz wrócić do zwykłej.
- Oprócz szczotkowania czyść przestrzenie międzyzębowe, język i okolice dziąseł: nić, szczoteczki międzyzębowe, skrobaczka do języka.
- Wybieraj pastę o niskiej ścieralności.
- Ogranicz słodkie, gazowane i kofeinowe napoje. Nie rozgryzaj orzechów w łupinach.
- Przy zgrzytaniu noś szynę na noc.
- Chodź na kontrole: przy pojedynczej koronie co najmniej raz w roku, przy wielu koronach lub implantach dwa razy w roku.
Kiedy koronę trzeba wymienić
Najważniejszy jest stan zęba pod koroną. Wymianę rozważa się przy:
- problemach estetycznych,
- nadwrażliwości i bólu,
- problemach z dziąsłem,
- dolegliwościach stawów i mięśni żuchwy,
- pęknięciach i starciu korony,
- nadwrażliwości na ciepło, zimno i słodycze,
- zmianach zapalnych przy wierzchołku korzenia, próchnicy, nieszczelnym brzegu i wypłukaniu cementu.
Szczególnie groźny jest nieszczelny brzeg, który z czasem prowadzi do próchnicy i zapalenia przy wierzchołku korzenia.
Najczęstsze pytania
Czy pod koroną może być próchnica? Tak. Sama korona nie próchnieje, ale brzeg korony leży blisko dziąsła i łatwo zbiera się tam płytka. Bakterie mogą wniknąć w powierzchnię korzenia.
Czy korona boli? Zakładanie odbywa się w znieczuleniu. Zobacz czy zakładanie koron boli.
