Krótka odpowiedź: zapalenie dziąseł (gingivitis) to stan zapalny dziąseł wywołany głównie przez płytkę bakteryjną. Objawia się zaczerwienieniem, obrzękiem, krwawieniem przy szczotkowaniu i nieświeżym oddechem. Na tym etapie zmiany są odwracalne: profesjonalne czyszczenie i dokładna higiena (szczotkowanie, nitkowanie, płukanka przeciwbakteryjna) zwykle przynoszą wyraźną poprawę w ciągu 1–2 tygodni. Nieleczone zapalenie dziąseł może przejść w paradontozę, która niszczy kość i prowadzi do utraty zębów.
Czym jest zapalenie dziąseł
To stan zapalny dziąseł, którego główną przyczyną jest płytka bakteryjna. Wpływ mają też zmiany hormonalne i choroby ogólne. Najczęstsze jest zapalenie dziąseł wywołane płytką.
Jak wygląda zapalenie dziąseł
Kluczowe objawy to zaczerwienienie, obrzęk i krwawienie przy lekkim ucisku. Zdrowe dziąsło jest jędrne, różowe, nie krwawi przy szczotkowaniu i nie boli. Zmiany zapalne zaczynają się zwykle w brodawkach dziąsłowych, czyli w trójkątnych fragmentach dziąsła między zębami. Na poziomie komórkowym zapalenie rozwija się już po kilku dniach zalegania płytki, zanim widać je gołym okiem.
Objawy
Wczesne
- zaczerwienione, obrzęknięte dziąsła,
- krwawienie przy szczotkowaniu i nitkowaniu,
- uporczywy nieświeży oddech lub nieprzyjemny smak,
- tkliwość dziąseł.
Zaawansowane (przejście w paradontozę)
- wyraźna recesja dziąseł,
- większa nadwrażliwość zębów,
- głębokie kieszonki między zębem a dziąsłem,
- silny ból dziąseł,
- rozchwianie zębów.
Przyczyny
- płytka bakteryjna przy słabej higienie: najczęstsza przyczyna,
- stłoczone zęby, między którymi trudno usunąć resztki jedzenia,
- palenie,
- niedobory w diecie: niedobór witaminy C może powodować zapalenie i krwawienie dziąseł, a niedobór niacyny (witamina B3) także sprzyja zmianom w jamie ustnej,
- leki: np. fenytoina (padaczka), niektóre leki na nadciśnienie i immunosupresyjne mogą powodować przerost dziąseł; inne zmniejszają wydzielanie śliny,
- choroby ogólne, np. cukrzyca,
- ciąża i menopauza: zmiany hormonalne, zwłaszcza wysoki poziom estrogenów, nasilają zapalenie, bo tkanki dziąseł mają receptory hormonów płciowych. Podobnie bywa w okresie dojrzewania,
- suchość w ustach, zobacz płyn do płukania na suchość w ustach,
- predyspozycje genetyczne, zobacz czy paradontoza jest dziedziczna.
Jak rozwija się zapalenie dziąseł
Zmiany przechodzą przez kilka faz:
- Zmiana początkowa (kilka dni zalegania płytki): dziąsło wygląda jeszcze zdrowo, ale na poziomie komórkowym trwa już zapalenie. Odwracalna.
- Zmiana wczesna: rozszerzone naczynia dają zaczerwienienie, pojawia się częstsze krwawienie, tkliwość i nieświeży oddech. Nadal odwracalna.
- Zmiana ustalona (przewlekłe zapalenie dziąseł): obrzęk, łatwe krwawienie, tworzą się kieszonki rzekome. Potrzebne profesjonalne czyszczenie.
- Zmiana zaawansowana: przejście w paradontozę z utratą przyczepu i kości.
Klasyfikację paradontozy opisujemy w tekście stadia paradontozy.
Kieszonki, przerost i ropień dziąsła
- Kieszonki rzekome: obrzęknięte dziąsło sprawia, że pomiar sondą pokazuje głębsze kieszonki, choć kość jest jeszcze nienaruszona.
- Przerost dziąseł: nadmierny rozrost tkanki dziąsła, czasem jako skutek uboczny leków.
- Ropień dziąsła: wypełniona ropą kieszonka powstała przez zakażenie, wymaga pilnej wizyty.
Zapalenie dziąseł i recesja to nie to samo, choć przewlekłe zapalenie może prowadzić do cofania się dziąseł. Zobacz cofające się dziąsła.
Leczenie zapalenia dziąseł
W gabinecie
- profesjonalne czyszczenie (higienizacja), a przy głębszych zmianach skaling poddziąsłowy, zobacz skaling czy higienizacja,
- płukanki i żele przeciwbakteryjne zalecone przez lekarza,
- leczenie chirurgiczne tylko w zaawansowanych przypadkach paradontozy.
W domu
- szczotkowanie dwa razy dziennie pastą z fluorem,
- codzienne nitkowanie lub szczoteczki międzyzębowe,
- płukanka przeciwbakteryjna, zobacz płyn do płukania na nieświeży oddech,
- płukanie ciepłą wodą z solą jako dodatkowe ukojenie,
- zbilansowana dieta z warzywami i owocami (witamina C), picie wody,
- rzucenie palenia,
- ograniczenie stresu,
- regularne kontrole.
Popularne domowe środki, takie jak kurkuma, aloes, olejek z drzewa herbacianego czy płukanie olejem, mogą najwyżej łagodzić objawy. Nie zastąpią usunięcia płytki i kamienia.
Pasty i płukanki
Pomocne są pasty z fluorkiem cyny lub cynkiem oraz płukanki z chlorheksydyną (krótkoterminowo), chlorkiem cetylopirydyniowym lub olejkami eterycznymi. Porównuj skład, nie marki.
Ile trwa wyleczenie?
We wczesnym stadium, przy dobrej higienie i profesjonalnym czyszczeniu, objawy wyraźnie słabną w ciągu 1–2 tygodni. Przewlekłe zapalenie wymaga dłuższego leczenia.
Zapalenie dziąseł a paradontoza
| Zapalenie dziąseł | Paradontoza |
|---|---|
| zaczerwienione, obrzęknięte dziąsła | uporczywy nieświeży oddech |
| krwawienie przy szczotkowaniu | cofające się dziąsła |
| nieświeży oddech | ruchome lub przesuwające się zęby |
| tkliwe dziąsła | ból przy żuciu |
| płytkie kieszonki rzekome | głębokie kieszonki i utrata kości |
Zapalenie dziąseł zwykle da się wyleczyć dobrą higieną. Paradontoza wymaga bardziej intensywnego leczenia i stałej kontroli.
Kiedy iść do dentysty
Gdy dziąsła krwawią, są obrzęknięte lub bolą. Lekarz ocenia płytkę, kamień i dziąsła, a sondą mierzy głębokość kieszonek; zdrowe mają zwykle 1–3 mm.
Przed leczeniem protetycznym, np. implantami, stan zapalny dziąseł trzeba wyleczyć. Zobacz kto może mieć implanty.
Najczęstsze pytania
Jak często nitkować przy zapaleniu dziąseł? Raz dziennie, dokładnie i delikatnie.
Czy zapalenie dziąseł jest zaraźliwe? Bakterie mogą przenosić się np. przez ślinę, ale to, czy rozwinie się choroba, zależy głównie od higieny i odporności danej osoby.
