Krótka odpowiedź: nakładki ortodontyczne (najbardziej znana marka to Invisalign) są prawie niewidoczne, wyjmowane do jedzenia i mycia zębów i zwykle wygodniejsze. Działają jednak tylko wtedy, gdy nosisz je 20–22 godziny na dobę. Aparat stały pracuje przez cały czas bez Twojego udziału i lepiej radzi sobie z trudnymi wadami, np. dużymi rotacjami i przesunięciami. Koszt jest często podobny lub nieco wyższy przy nakładkach. Wybór zależy od rodzaju wady, stylu życia i dyscypliny.
Wygląd
Nakładki to przezroczyste szyny z tworzywa, które z bliska trudno zauważyć. Czasem na zębach przykleja się małe zaczepy (attachmenty) w kolorze zęba.
Aparat stały ma zamki i łuk. Wersje estetyczne mają zamki ceramiczne lub szafirowe w kolorze zęba, a aparat lingwalny montuje się od strony języka, więc jest niewidoczny z zewnątrz.
Wygoda
Nakładki zdejmujesz do jedzenia i mycia zębów, więc nie ma ograniczeń w diecie, a higiena jest prosta. Trzeba jednak pamiętać o noszeniu i czyszczeniu nakładek, a po każdym posiłku umyć zęby przed ich założeniem.
Aparat stały wymaga ostrożności z twardym i kleistym jedzeniem i dokładniejszego czyszczenia wokół zamków (szczoteczki międzyzębowe, irygator). Za to nie da się „zapomnieć” go założyć.
Skuteczność
Nakładki dobrze sprawdzają się przy łagodnych i umiarkowanych wadach: stłoczeniach, szparach, lekkich nieprawidłowościach zgryzu. Nowoczesne systemy radzą sobie też z trudniejszymi przypadkami, ale przy dużych rotacjach, przesunięciach zębów w pionie czy złożonych wadach szkieletowych aparat stały bywa bardziej przewidywalny. Ostatecznie decyduje ortodonta po badaniu i analizie skanu lub zdjęć.
Kluczowe przy nakładkach: skuteczność zależy od pacjenta. Noszenie krócej niż 20–22 godziny na dobę wydłuża leczenie i pogarsza efekt.
Koszt
Ceny różnią się w zależności od kraju, gabinetu i zakresu leczenia. Nakładki kosztują zwykle tyle samo lub więcej niż aparat stały, zwłaszcza przy markowych systemach i dużej liczbie nakładek. Aparat stały estetyczny lub lingwalny również jest droższy od klasycznego metalowego.
Czas leczenia
Przy podobnej wadzie czas bywa porównywalny: od kilku miesięcy przy drobnych korektach do 1,5–2 lat i dłużej przy złożonych wadach. Przy nakładkach czas mocno zależy od regularności noszenia.
Komfort
Nakładki są gładkie, nie mają drutów ani zamków, które mogą obcierać policzki. Przy zmianie na kolejną nakładkę przez 1–2 dni możesz czuć ucisk.
Aparat stały może na początku obcierać śluzówkę (pomaga wosk ortodontyczny), a po aktywacji łuku zęby bywają tkliwe przez kilka dni.
Po leczeniu: retencja
Po obu rodzajach leczenia potrzebna jest retencja, żeby zęby nie wróciły na stare miejsce. Zwykle jest to retainer stały (cienki drucik przyklejony od wewnątrz) i/lub ruchoma szyna retencyjna noszona na noc.
Wizyty kontrolne
Nakładki: kontrole zwykle co kilka tygodni, często rzadsze. Kolejne zestawy nakładek dostajesz z wyprzedzeniem.
Aparat stały: wizyty zwykle co 4–8 tygodni na aktywację i kontrolę.
Co wybrać?
| Nakładki (np. Invisalign) | Aparat stały | |
|---|---|---|
| Widoczność | prawie niewidoczne | widoczny (wersje estetyczne mniej) |
| Jedzenie | bez ograniczeń, nakładki zdejmowane | ostrożnie z twardym i kleistym |
| Higiena | prostsza | trudniejsza wokół zamków |
| Skuteczność przy trudnych wadach | dobra, ale zależy od przypadku | bardzo dobra |
| Udział pacjenta | kluczowy (20–22 h dziennie) | niewielki |
| Koszt | zwykle podobny lub wyższy | zwykle podobny lub niższy |
Ortodoncja jest często dobrym pierwszym krokiem przed leczeniem estetycznym, bo ustawione zęby wymagają mniej szlifowania pod licówki lub korony. Zobacz bonding czy licówki i zęby Toma Cruise'a, który w wieku 40 lat nosił aparat ceramiczny. Przy zgrzytaniu zębami korekta zgryzu też może pomóc, zobacz jak przestać zgrzytać zębami.
