Krótka odpowiedź: bruksizmu zwykle nie da się „wyłączyć” jedną metodą, ale można go skutecznie ograniczyć i zapobiec jego skutkom. Najlepiej działa połączenie: redukcji stresu, szyny na noc chroniącej zęby, ograniczenia kofeiny i alkoholu wieczorem, dobrej higieny snu, ćwiczeń żuchwy oraz leczenia stomatologicznego, gdy przyczyną jest zgryz. Przy podejrzeniu bezdechu sennego lub działania leków warto porozmawiać z lekarzem.
Czym jest bruksizm
To zaciskanie, zgrzytanie lub stukanie zębami. Bruksizm w ciągu dnia pojawia się zwykle przy stresie, skupieniu lub napięciu. Bruksizm senny jest całkowicie nieświadomy i często zauważa go dopiero partner albo dentysta.
Przyczyny
- stres i niepokój: najczęstsza przyczyna,
- zaburzenia snu: obturacyjny bezdech senny, chrapanie, nieregularny sen,
- styl życia: palenie, dużo kofeiny, alkohol,
- leki: niektóre leki przeciwdepresyjne mogą powodować zaciskanie zębów jako skutek uboczny.
Objawy
Wspólną cechą bruksizmu jest duże napięcie mięśni żuchwy, które prowadzi do ścierania zębów, utraty szkliwa i nadwrażliwości. Przewlekły bruksizm może kończyć się złamaniami, a nawet utratą zębów, a w ciężkich przypadkach problemami ze stawem skroniowo-żuchwowym.
Co, jeśli nie leczyć?
| Problem | Wyjaśnienie |
|---|---|
| Ścieranie szkliwa | rośnie nadwrażliwość i ryzyko próchnicy |
| Złamania zębów | mikropęknięcia i złamania przez stały nacisk |
| Ból stawu skroniowo-żuchwowego | trzaski, blokowanie, zaburzenia ruchu |
| Poranne bóle głowy | ból skroni i czoła |
| Asymetria twarzy | przerost stale pracujących mięśni żwaczy |
| Utrata zębów | w zaawansowanych przypadkach uszkodzenie tkanek podporowych |
Więcej: czy zgrzytanie zębami niszczy zęby.
7 sposobów, jak przestać zgrzytać zębami
1. Redukcja stresu
- ćwiczenia oddechowe,
- joga i rozciąganie,
- medytacja i uważność,
- spokojne rytuały przed snem.
2. Szyna na noc
Przy regularnym stosowaniu to jedna z najskuteczniejszych metod ochrony zębów. Szyna indywidualna od dentysty działa lepiej niż gotowa z apteki. Zobacz szyna relaksacyjna na zgrzytanie zębami.
3. Zmiana nawyków
- stałe godziny snu,
- bez kofeiny i alkoholu przed snem,
- regularna aktywność fizyczna, która obniża stres,
- uwaga na wysuwanie brody do przodu podczas rozmów przez telefon i pracy przy ekranie.
4. Leczenie stomatologiczne
- ortodoncja przy krzywych zębach i wadach zgryzu: aparat stały lub nakładki, zobacz Invisalign czy aparat stały,
- odbudowa zniszczonych zębów koronami, mostami lub licówkami,
- bonding lub korekta kształtu zębów, które poprawiają zgryz,
- toksyna botulinowa w mięśnie żwacze w ciężkich przypadkach, po kwalifikacji przez lekarza.
5. Ćwiczenia żuchwy i fizjoterapia
Ćwiczenia rozluźniają napięte mięśnie, poprawiają kontrolę nad nimi i zmniejszają częstotliwość zgrzytania. Fizjoterapeuta dobierze ćwiczenia rozciągające i wzmacniające.
6. Higiena snu
- stały harmonogram snu,
- wyciszające zajęcia przed snem: czytanie, spokojna muzyka, relaksacja,
- bez ekranów na godzinę przed snem,
- wygodny materac i poduszka,
- zaciemnienie, zatyczki do uszu lub biały szum,
- chłodna, przewietrzona sypialnia,
- bez ciężkich posiłków wieczorem.
7. Regularne kontrole
Dentysta wychwyci objawy bruksizmu wcześnie. Jeśli zgrzytanie powoduje ból lub niszczy zęby, nie zwlekaj z wizytą.
Jak przestać zgrzytać zębami w nocy
- stała pora snu,
- wyłączenie jasnych ekranów przed snem,
- poduszka dobrze podpierająca głowę i szyję,
- urządzenia biofeedbacku, jeśli zaleci je specjalista,
- szyna.
Bez szyny?
Domowe metody, takie jak ćwiczenia żuchwy, ciepły okład na żuchwę czy herbata z rumianku przed snem, mogą pomóc się rozluźnić. Nie chronią jednak zębów przed ścieraniem, więc przy wyraźnym bruksizmie nie zastąpią szyny.
Jak przestać zaciskać zęby w ciągu dnia
Dzienne zaciskanie da się kontrolować świadomie:
- ćwicz uważność,
- ustaw przypomnienia, żeby sprawdzać napięcie żuchwy (zęby powinny być rozsunięte, wargi złączone),
- nie żuj gumy, która nasila zaciskanie,
- rób proste ćwiczenia rozluźniające w ciągu dnia.
Naturalne sposoby i ich ograniczenia
Herbaty ziołowe (rumianek, melisa, lawenda) mogą pomóc się wyciszyć. Magnez bywa polecany na rozluźnienie mięśni, ale dowody na jego wpływ na bruksizm są ograniczone. Zbilansowana dieta pomaga radzić sobie ze stresem.
Jak złagodzić ból przy bruksizmie
Ciepły okład rozluźnia mięśnie i łagodzi napięcie wokół żuchwy. Pomagają też delikatne ćwiczenia, ale przy silnym bólu skonsultuj je z dentystą lub fizjoterapeutą.
