Krótka odpowiedź: płytkę nazębną usuwa się codziennym, dokładnym szczotkowaniem (dwa razy dziennie przez około 2 minuty) i czyszczeniem przestrzeni międzyzębowych nicią, szczoteczkami międzyzębowymi lub irygatorem. Płytka, której się nie usunie, może w ciągu 24–72 godzin zacząć twardnieć w kamień, a kamienia nie usuniesz już w domu. Do tego potrzebna jest profesjonalna higienizacja, zwykle co 6 miesięcy.
Czym jest płytka nazębna
To miękki, lepki nalot na zębach, złożony głównie z bakterii, resztek jedzenia i składników śliny. Z czasem twardnieje w kamień, który trudniej usunąć i który powoduje poważniejsze problemy.
Płytka a kamień
| Cecha | Płytka | Kamień |
|---|---|---|
| Struktura | miękka i lepka | twarda i szorstka |
| Usuwanie | szczoteczką i nicią | tylko w gabinecie |
| Czas powstawania | tworzy się w ciągu dnia | może twardnieć w ciągu 24–72 godzin |
Dlaczego usuwanie płytki jest ważne
Płytka prowadzi do próchnicy, zapalenia dziąseł i dalszych problemów. Zobacz zapalenie dziąseł.
Co sprzyja odkładaniu płytki
- niedokładne i nieregularne szczotkowanie,
- brak nitkowania,
- częste słodkie i kwaśne jedzenie,
- suchość w ustach, zobacz płyn do płukania na suchość w ustach,
- palenie,
- pomijanie kontroli.
Cukry i skrobia są pożywką dla bakterii, które wytwarzają kwasy atakujące szkliwo. Ślina wypłukuje resztki jedzenia i neutralizuje kwasy, więc jej niedobór sprzyja płytce.
Najlepsze narzędzia do usuwania płytki
Szczoteczka
Szczoteczka manualna jest skuteczna, ale wiele osób lepiej usuwa płytkę szczoteczką elektryczną. Ma ona często timer i czujnik nacisku, które pomagają szczotkować wystarczająco długo i bez szorowania.
Nić dentystyczna i irygator
Nić usuwa płytkę między zębami. Irygator strumieniem wody wypłukuje resztki i płytkę z trudno dostępnych miejsc i jest szczególnie pomocny przy aparacie ortodontycznym, implantach i mostach. Zobacz jak czyścić implanty.
Płyn do płukania
Dodatkowa ochrona przed płytką i chorobami dziąseł, ale nie zastępuje szczotkowania. Zobacz płyn do płukania na nieświeży oddech.
Szczoteczki międzyzębowe
Małe, stożkowe szczoteczki do czyszczenia między zębami i przy linii dziąseł. Dobre przy szerszych przestrzeniach międzyzębowych.
Skrobaczka do języka
Usuwa bakterie i osad z języka, które sprzyjają płytce i nieświeżemu oddechowi.
Domowe sposoby: co pomaga, a co szkodzi
- płukanie olejem: popularne, ale dowody na jego skuteczność są słabe i nie zastępuje szczotkowania,
- soda oczyszczona: lekko ścierna, może pomóc usunąć osad, ale stosowana często i mocno rysuje szkliwo i uzupełnienia,
- zielona herbata: zawiera przeciwutleniacze, może wspierać zdrowie dziąseł, choć sama w sobie też może lekko przebarwiać,
- ocet jabłkowy: nie polecamy. To kwas, który rozmiękcza szkliwo i przyspiesza jego erozję.
Profesjonalne usuwanie płytki i kamienia
Nawet przy najlepszej higienie domowej warto chodzić na profesjonalne czyszczenie, zwykle co 6 miesięcy. Higienistka lub dentysta usuwa kamień (skaling), a potem poleruje zęby szczoteczką i pastą polerską lub piaskuje, co wygładza powierzchnię i utrudnia odkładanie płytki. Zobacz skaling czy higienizacja i głębokie czyszczenie zębów (kiretaż).
Najczęstsze pytania
Czy szczotkowanie wystarczy? Usuwa dużą część płytki z powierzchni zębów, ale między zębami potrzebna jest też nić, szczoteczki międzyzębowe lub irygator.
Jak szybko płytka zamienia się w kamień? Nieusuwana płytka może zacząć twardnieć w ciągu 24–72 godzin.
