Krótka odpowiedź: wypełnienie kompozytowe to plomba z żywicy z drobinami szkła lub kwarcu, dobrana kolorem do zęba i przyklejona do niego systemem łączącym. Przy dobrej higienie służy zwykle 5–10 lat. Inne rodzaje wypełnień to glasjonomer (uwalnia fluor, mniej trwały), amalgamat (trwały, ale metaliczny i w UE od 2025 roku praktycznie wycofany), a także wykonywane w laboratorium wkłady ceramiczne i złote (inlay, onlay), które są najtrwalsze, ale droższe.
Czym jest wypełnienie kompozytowe
To estetyczny materiał, którym wypełnia się ubytek po usunięciu próchnicy albo odbudowuje złamany ząb. W przeciwieństwie do amalgamatu ma kolor zęba, więc wygląda naturalnie.
Z czego jest zrobiony kompozyt
- matryca żywiczna: tworzywo, które stanowi bazę wypełnienia (najczęściej na bazie metakrylanów, np. Bis-GMA),
- wypełniacz: drobno zmielone szkło lub kwarc, które zwiększają wytrzymałość i nadają wygląd zbliżony do zęba,
- system łączący, dzięki któremu kompozyt trzyma się szkliwa i zębiny.
Do czego się go stosuje
- odbudowa złamanych lub pękniętych zębów,
- poprawa koloru i kształtu zębów przednich,
- zamykanie szpar między zębami,
- korekta przebarwień,
- wypełnianie małych i średnich ubytków.
Do zmian estetycznych na wielu zębach stosuje się bonding, czyli tę samą technologię. Zobacz bonding czy licówki.
Ile wytrzymuje plomba kompozytowa
Zwykle 5–10 lat przy dobrej opiece i regularnych kontrolach. Trwałość skracają:
- słaba higiena,
- zgrzytanie i zaciskanie zębów,
- rozgryzanie orzechów i twardych cukierków,
- częste słodkie i kwaśne jedzenie, które sprzyja przebarwieniom i ścieraniu.
Zalety kompozytu
- estetyka: kolor dopasowany do zęba,
- oszczędność tkanki: wymaga mniejszego opracowania zęba niż amalgamat,
- mocne połączenie z zębem,
- wszechstronność: zęby przednie i boczne, ubytki, złamania, estetyka,
- brak rtęci,
- szybki zabieg, zwykle w jednej wizycie.
Rodzaje wypełnień: porównanie
| Rodzaj | Zalety | Wady | Trwałość |
|---|---|---|---|
| Kompozyt | kolor zęba, oszczędza tkankę, bez rtęci | może się przebarwiać i ścierać, wymaga precyzyjnej techniki | około 5–10 lat |
| Glasjonomer | uwalnia fluor, dobry przy szyjkach zębów i u dzieci | mniej wytrzymały i mniej estetyczny | krócej niż kompozyt |
| Amalgamat | bardzo trwały, tani | metaliczny kolor, zawiera rtęć, wymaga większego opracowania zęba; w UE od 2025 r. stosowany tylko wyjątkowo | 10–15 lat |
| Inlay/onlay ceramiczny | wykonany w laboratorium lub CAD/CAM, bardzo estetyczny, nie przebarwia się | droższy, zwykle 2 wizyty lub skan i frezowanie | często ponad 10 lat |
| Wkład złoty | bardzo trwały, biozgodny | wygląd, wysoka cena | bardzo długa |
Inlay i onlay to wkłady wykonywane poza ustami (w laboratorium lub frezowane cyfrowo) i przyklejane do zęba. Stosuje się je przy dużych ubytkach, gdy zwykła plomba byłaby za słaba, a korona za bardzo inwazyjna.
Usuwanie starych plomb amalgamatowych wymaga odpowiednich zabezpieczeń.
Jak przebiega zakładanie plomby kompozytowej
- Badanie i RTG: lekarz ocenia ząb i rozległość próchnicy.
- Znieczulenie miejscowe, jeśli jest potrzebne.
- Usunięcie próchnicy, lekkie wytrawienie powierzchni i nałożenie systemu łączącego.
- Warstwowe nakładanie kompozytu: każda warstwa jest utwardzana lampą.
- Wykończenie: kształtowanie, korekta zgryzu i polerowanie.
Zakładanie plomby kompozytowej, glasjonomerowej czy amalgamatowej trwa zwykle do około godziny. Wkłady ceramiczne i złote wymagają zwykle dwóch wizyt.
Pielęgnacja
- szczotkuj zęby co najmniej dwa razy dziennie pastą z fluorem,
- codziennie nitkuj,
- nie gryź twardych rzeczy,
- ogranicz kawę, herbatę i papierosy,
- chodź na kontrole co pół roku.
Co jeść zaraz po zabiegu: jedzenie po plombie. Jeśli ząb jest wrażliwy: nadwrażliwość po plombie.
Możliwe skutki uboczne
- nadwrażliwość na ciepło, zimno i słodkie, zwykle przejściowa,
- alergia na składniki wypełnienia, rzadka,
- uszkodzenie miazgi przy bardzo głębokim ubytku, gdy zamiast plomby potrzebne jest leczenie kanałowe,
- przebarwienia wokół wypełnienia, np. przy amalgamacie.
Najczęstsze pytania
Czy plomby kompozytowe są bezpieczne? Tak. Nowoczesne kompozyty mocno wiążą się z zębem i są uznawane za bezpieczne w długoterminowym użytkowaniu.
Ile kosztuje plomba? Zależy od materiału i wielkości ubytku. Zobacz ile kosztuje plomba.
