Krótka odpowiedź: nadwrażliwość zębów to nagły, krótki i ostry ból przy kontakcie z zimnym, gorącym, słodkim lub kwaśnym, a czasem przy szczotkowaniu. Powstaje, gdy odsłania się zębina, której kanaliki prowadzą do nerwu, np. przez ścieranie szkliwa, recesję dziąseł, próchnicę, pęknięcia, zgrzytanie zębami albo po zabiegach. Pierwszym krokiem jest pasta na nadwrażliwość i delikatne szczotkowanie. Jeśli to nie pomaga, dentysta może zastosować lakier, bonding, leczenie dziąseł lub inne zabiegi, zależnie od przyczyny.
Czym jest nadwrażliwość zębów
Pojawia się, gdy osłabione jest szkliwo albo cofa się dziąsło. Pod szkliwem leży zębina z mikroskopijnymi kanalikami, połączonymi z zakończeniami nerwowymi. Gdy zębina jest odsłonięta, bodźce szybko docierają do nerwu.
Przyczyny nadwrażliwości
| Przyczyna | Wyjaśnienie |
|---|---|
| Ścieranie szkliwa | mocne szczotkowanie, kwaśne jedzenie lub zgrzytanie cienią szkliwo |
| Próchnica i pęknięcia | uszkodzenie zęba odsłania zębinę |
| Wypełnienia | głębokie plomby mogą przejściowo podrażnić nerw |
| Recesja dziąseł | odsłonięte korzenie reagują na bodźce |
| Zgrzytanie zębami | ciągłe zaciskanie osłabia szkliwo |
| Wybielanie | środki wybielające docierają do zębiny i dają przejściową nadwrażliwość |
| Kwaśna dieta | częste kwaśne napoje i potrawy rozpuszczają szkliwo |
| Korony i leczenie kanałowe | mogą przejściowo odsłonić zębinę |
Często działa kilka przyczyn naraz. Przy nagłej nadwrażliwości warto zgłosić się do dentysty, żeby ustalić źródło.
Objawy
- nagły ból przy zimnym lub gorącym: lody, gorąca herbata, zupa,
- dyskomfort przy słodkim i kwaśnym: soki, napoje gazowane, słodycze,
- ból przy szczotkowaniu lub nitkowaniu,
- ból przy wdychaniu zimnego powietrza, szczególnie przy odsłoniętych korzeniach,
- przejściowa nadwrażliwość po zabiegach: plombie, leczeniu kanałowym, wybielaniu,
- ból bez wyraźnej przyczyny u niektórych osób.
Nadwrażliwość na zimno
To najczęstsza postać. Pojawia się, gdy zimna woda lub powietrze docierają do odsłoniętej zębiny. Przyczyny:
- starte szkliwo przez kwaśne napoje, złą technikę szczotkowania lub twardą szczoteczkę,
- cofnięte dziąsła: korzeń nie ma szkliwa, więc szybko przewodzi bodźce,
- mikropęknięcia szkliwa,
- świeże wypełnienia: po głębokiej plombie zimno może przejściowo „kłuć”.
Nadwrażliwość na ciepło i zimno daje podobne odczucia. Ból wywołany ciepłem, który długo się utrzymuje, może jednak oznaczać zapalenie miazgi, zobacz zakażenie miazgi i leczenie kanałowe.
Nadwrażliwość po plombie i koronie
Podczas usuwania próchnicy lekarz narusza też zdrową tkankę wokół, co może wywołać przejściowe podrażnienie miazgi. Zęby reagują wtedy na temperaturę, nacisk i słodycze. Zwykle mija to samo.
- po plombie: zwykle kilka dni, przy głębokich wypełnieniach dłużej. Szczegóły w tekście nadwrażliwość po plombie,
- po koronie: zwykle do około tygodnia, zobacz czy zakładanie koron boli.
Nadwrażliwość po wybielaniu
Środki wybielające (nadtlenek wodoru, nadtlenek karbamidu) mogą przejściowo docierać do zębiny. Na nasilenie wpływają stężenie preparatu, czas działania, stan zębów (erozja, recesja) i częstotliwość wybielania.
Jak ją zmniejszyć:
- pasta na nadwrażliwość, np. z azotanem potasu,
- unikanie bardzo gorących i zimnych potraw przez kilka dni,
- delikatne szczotkowanie miękką szczoteczką,
- fluor w paście, płukance lub żelu,
- odpowiednie przerwy między zabiegami wybielania.
Zobacz też wybielanie zębów w ciąży i wybielanie zębów w Turcji.
Leczenie nadwrażliwości
Najważniejsze jest ustalenie przyczyny. Ścieranie szkliwa, recesja i próchnica wymagają innego podejścia.
Domowe sposoby
- pasta na nadwrażliwość, stosowana regularnie, zobacz pasta do zębów wrażliwych,
- miękka szczoteczka i delikatne ruchy,
- mniej kwaśnych napojów,
- szyna na noc przy zgrzytaniu, zobacz szyna relaksacyjna,
- pasta z fluorem,
- regularne kontrole.
Po kwaśnym jedzeniu przepłucz usta wodą i odczekaj co najmniej 30 minut z myciem zębów, żeby nie ścierać rozmiękczonego szkliwa.
Płyn do płukania przy nadwrażliwości
| Cecha | Korzyść |
|---|---|
| bez alkoholu | nie podrażnia i nie pali |
| fluor | wzmacnia szkliwo, chroni przed próchnicą |
| azotan potasu / związki strontu | zmniejszają przewodzenie bodźców |
| działanie antybakteryjne | ogranicza płytkę, wspiera dziąsła |
Płukanki stosuje się 1–2 razy dziennie po szczotkowaniu. Bez ustalenia przyczyny dają tylko chwilową ulgę.
Leczenie w gabinecie
- lakiery i preparaty znoszące nadwrażliwość,
- bonding na odsłoniętej zębinie, zobacz czy bonding boli,
- inlay lub onlay,
- korona,
- przeszczep dziąsła przy recesji, zobacz czy zabieg na dziąsłach boli,
- leczenie kanałowe w ciężkich, uporczywych przypadkach.
Najczęstsze pytania
Dlaczego zęby bolą przy szczotkowaniu? Najczęściej przez zbyt mocne szczotkowanie twardą szczoteczką, poziome szorowanie, które cofa dziąsła, początkową próchnicę albo mycie zębów zaraz po kwaśnym jedzeniu.
Czy nadwrażliwość mija sama? Ta po zabiegach zwykle tak. Nadwrażliwość wynikająca ze ścierania szkliwa czy recesji wymaga zmiany nawyków i leczenia przyczyny.
